Συντάκτης: Μαρία Παυλοπούλου

Άσε με να κάνω λάθος και μια επανάσταση, τώρα που είμαι πολύ μικρός!

μελι από παπουτσιΣκέφτομαι για τη σημασία του λάθους και πως συνδέεται με την συναισθηματική ανάπτυξη, με την αναζήτηση της αλήθειας και με την αλλαγή του κόσμου. Γιατί πιστεύω ότι από το λάθος μαθαίνουμε πως να μαθαίνουμε, αγαπάμε τον εαυτό μας, ανακαλύπτουμε τι χρειαζόμαστε και τι όχι.

Αυτό όμως που μαθαίνουμε, τον καιρό που χτίζουμε την αντίληψη μας είναι ότι πρέπει να κάνουμε το «σωστό». Το λάθος είναι απαγορευτικό, κατακρίνεται και αυτός που το πράττει ενοχοποιείται από αυτόν που το ανακαλύπτει. Μαμά και δασκάλα/ος είναι τα βασικά πρόσωπα που κατέχουν την απόλυτη αλήθεια, ξέρουν το σωστό.

Η περίοδος της ζωής που δεχόμαστε τις περισσότερες διορθώσεις και υποδείξεις«για να μάθουμε», είναι η προσχολική. Δηλαδή, τότε που οικοδομείται ο τρόπος αντίληψης του εαυτού κόσμου. Και τότε, είναι η μοναδική περίοδος της ζωής του κάθε ανθρώπου που η αντίληψή για τον κόσμο είναι απόλυτα προσωπική, χωρίς αντικειμενικό κριτήριο ή κοινή λογική. Είναι παράδοξη. Από 10 μηνών έως 5 ετών, περίπου, βιώνεται η εξαιρετικά πολύτιμη φυσικότητα του φανταστικού, όσο βέβαια επιτρέπεται από γονείς και παιδαγωγούς προσχολικής ηλικίας.

Το βίωμα αυτό είναι πολύτιμο, γιατί επιτρέπει στον άνθρωπο να συνδυάζει τα πράγματα γύρω του συνθέτοντας μια νέα πραγματικότητα. Δηλαδή, το παιδί δημιουργεί. Μπορεί ένα κομμάτι χαρτί να γίνει από σπίτι μέχρι φακές ή διαστημόπλοιο. Αν η σοφή δασκάλα εξηγήσει γλυκά ότι αυτό είναι ένα χαρτί που γράφουμε, τότε βάζει το λιθαράκι της ώστε το παιδί να μην φαντάζεται, να μη δημιουργεί, αλλά να ακολουθεί και να αναπαράγει τα παραδοσικά μοντέλα.

Ευτυχώς όμως που τα περισσότερα παιδιά δεν ακούνε τίποτα και κάνουν τα δικά τους. Ειδικά από 0-3 ετών παίζουν με λάθος πράγματα και λάθος τρόπους.

Κλασικός διάλογος: -Δεν παίζει ούτε με ένα παιχνίδι! –Και με τι παίζει; -Με τα πράγματα του σπιτιού.

Ναι!! Γιατί αναζητά από το πρωί μέχρι το βράδυ τη λειτουργία του κόσμου γύρω και δείχνει διαρκώς την ανάγκη του να τον εξερευνήσει και να βγάλει τα συμπεράσματά του. Κάθε μέρα ο άνθρωπος από 0-3 κάνει μια επανάσταση, αφού δίνει δικά του νοήματα στα πράγματα και στις έννοιες, τα βιώνει και αναζητά τρόπους να τα διαδώσει και να τα καθιερώσει. Και όλα αυτά είναι λάθος. Συμπεράσματα, λογική και τρόποι λάθος βάσει των μαθηματικών, της φυσικής, της γραμματικής και του savoir vivre.

Aν δώσουμε όμως χώρο και χρόνο , ως γονείς, σε αυτά τα λάθη και κυρίως αν, ως εκπαιδευτικοί τα αξιοποιήσουμε τότε χτίζουμε την ιδέα ότι πρωταρχική σημασία και αξία έχει η προσωπική δημιουργία, το συναίσθημα, η νόηση του καθενός. Και οι ανθρώποι που πιστεύουν στον εαυτό τους, μαθαίνουν να τον αγαπούν και να τον κάνουν ευτυχισμένο και να αγαπούν ό,τι κάνουν και συνεπώς να το κάνουν καλά, να διεκδικούν την αλήθεια τους και να αλλάζουν ότι τους ενοχλεί. Να επαναστατούν!!!

Άπειρα τα οφέλη, ειδικά σήμερα, ειδικά στην Ελλάδα!

Έφτασε η ώρα να καταλάβουμε ότι κανένας σχεδιαστής παιχνιδιών, ειδικά προσχολικής ηλικίας δεν μπορεί να φτιάξει το καλύτερο παιχνίδι. Το καλυτερο παιχνίδι το φτιάχνει κάθε παιδί μόνο του. Παίρνει ένα πράγμα που βρίσκει μπροστά του και το ενδιαφέρει και το κάνει παιχνίδι.10994467_10153106414362020_6863345512024530418_o

Είναι σίγουρα η καταλληλοτερη στιγμή να αφήσουμε τα παιδιά να φτιάχνουν τα παιχνίδια τους, να χρησιμοποιούν με λάθος τρόπο τα πράγματα γύρω τους, να έχουν το κατάλληλο περιβάλλον ώστε να κάνουν πολλά λάθη δημιουργώντας νέους κόσμους που κανένας μας δεν μπορεί να φανταστεί παρά μόνο τα ίδια.

Γιατί, ειδικά στη χώρα μας , η παραδοσιακή, συστηματική αγωγή και εκπαίδευση κάθε άλλο παρά ενθαρρύννει τη μοναδικότητα της αντίληψης του παιδιού. Μέσα στο πλαίσιο βάζουμε το χρώμα, ενώνουμε τελίτσες και γραμμούλες για να φτιάξουμε γράμματα, ασχολούμαστε όλοι ταυτόχρονα με το ίδιο πράμμα, σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, θαρρείς κι έχουν όλοι τις ίδιες ορέξεις.

Κατά τη διάρκεια των 20 ετών που δούλεψα σε παιδικούς σταθμούς, μικρά και μεγάλα σχολεία, σταδιακά ανακάλυπτα ότι βασική συνθήκη της δημιουργικότητας και της εκ νέου δημιουργίας είναι η η διαφύλαξη, η προβολή και η σημασία του μοναδικού τρόπου που σκέφτεται ο κάθε άνθρωπος.

Δεν υπάρχει λάθος και σωστό, όταν κάποιος φτιάχνει κάτι νέο και κυρίως δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κάνει υποδείξεις.

Η ευθύνη του γονιού και του δασκάλου δεν είναι να διδάξει την αλήθεια και το σωστό, αλλά να δημιουργεί διαρκώς τις συνθήκες αναζήτησης του.

Ξέρω ότι χρειάζομαι χρόνο πολύ για να περιγράψω τη διασύνδεση μεταξύ μια κατσαρόλας που γίνεται από καπέλο μέχρι μπανιέρα και της κοινωνικής-πολιτικής-πολιτισμικής –τα πάντα όλα- επανάστασης –αλλαγής που όλοι συζητάμε και προσμένουμε. Και κυρίως να μεταδώσω τη σημασία αυτής της διασύνδεσης. Θα το κάνω όμως.

«…μήπως ονειρεύομαι;» Μια παράσταση ειδικά σχεδιασμένη για ανθρώπους από 1 έτους!

cropped-cebccf80ceb1cebbcebfcc81cebdceb9-cf80cebfcf84ceb1cebcceb9-e1446070847998.jpgΣυχνά οι γονείς με ρωτούν: «Θα μπορέσει να παρακολουθήσει; Είναι 2 ετών και δεν κάθεται καθόλου σε ένα σημείο.» Ή « η κόρη μου είναι 4 ετών. Πήγαμε σε μια παράσταση για μικρά παιδιά και στο πρώτο 10λεπτο άρχισε να ουρλιάζει… Τι να κάνω; Να τη φέρω ή πάλι θα δημιουργηθεί θέμα;»

Αυτά και άλλα παρόμοια ερωτήματα, παρόλο που αφορούν στα παιδιά μας, έχουν επίκεντρο τη δική μας σκέψη και οπτική για τα πράγματα.

Τα παιδιά και κυρίως τα πολύ μικρά, 1-4 ετών, δεν έχουν κανένα λόγο να μείνουν ακίνητα σε ένα σημείο. Η φύση το ορίζει αυτό. Γιατί, για να μπορέσουν να λειτουργήσουν μέσα στον κόσμο πρέπει πρώτα να τον κατανοήσουν. Άρα να τον ερευνήσουν. Ακίνητα δεν μπορούν να καταφέρουν τίποτα.

Επίσης, σε αυτή την ηλικία, η ανάπτυξη του λόγου είναι μια συνεχής διαδικασία. Κάθε μέρα στη λεκτική έκφραση, γίνονται συγκλονιστικές αλλαγές, εμφανείς ή μη. Ο κύριος λοιπόν τρόπος προφορικής έκφρασης και ειδικότερα διαμαρτυρίας είναι το κλάμα και όχι η ανάπτυξη επιχειρηματολογίας. Τα 10’ για ένα μικρό παιδί και ο τρόπος που τα βιώνει αντιστοιχεί σε 8ωρο, τουλάχιστον, δικό μας.

Όταν ένα παιδί κλαίει στο θέατρο, δε δημιουργείται κανένα άλλο θέμα παρά το ότι δεν περνάει καλά το ίδιο, βαριέται, κάτι το χαλάει. Άρα, η παράσταση δεν κατάφερε να το κερδίσει.

Πως όμως χρειάζεται να σκεφτόμαστε, όταν σχεδιάζουμε για τόσο μικρά παιδιά μια θεατρική παράσταση και ποιος είναι ο στόχος της;

Δύο είναι τα σημεία που οδηγούν στην απάντηση των παραπάνω. Το ένα συνδέεται με το ποια είναι η ανάγκη του παιδιού, όταν έρχεται σε επαφή με ένα αντικείμενο τέχνης ή άλλο. Το δεύτερο σχετίζεται με την έννοια του παράδοξου της σκέψης του. Αναφέρομαι στην «ιδιομορφία» που τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα πράγματα. Για παράδειγμα, μια χαρτοπετσέτα, ένα παιδί από 1 έως 6 ετών μπορεί κάλλιστα να τη χρησιμοποιήσει ως καπέλο, σεντόνι, μαξιλάρι και 1002 άλλα.

Βασική ανάγκη των παιδιών, όχι μόνο όταν έρχονται σε επαφή με το θέατρο, είναι να καταλαβαίνουν και να απολαμβάνουν τον κόσμο γύρω τους. Πιστεύω ότι αυτός θα έπρεπε να είναι και ο βασικός σκοπός κάθε ψυχαγωγικής ή εκπαιδευτικής δράσης. Συνεπώς τα παιδιά, ειδικά αν είναι η πρώτη τους επαφή με το θέατρο, χρειάζεται να βρεθούν μπροστά σε σκηνικές συνθήκες που αναγνωρίζουν.

Γι αυτό στο «…μήπως ονειρεύομαι;» συναντούν αντικείμενα απόλυτα γνώριμα (υφάσματα, κορδέλες, νερό, χρώματα…)

Παράλληλα, ο συνδυασμός και ο τρόπος χρήσης των σκηνικών αντικειμένων σέβεται απόλυτα την παράδοξη σκέψη τους, τη «φευγάτη» τους αντίληψη. Photo-022

Μαξιλάρια παράθυρα, υφάσματα ποτάμια, ξιφομαχίες με ξεσκονίστρες είναι στοιχεία που

πρωταγωνιστούν, γιατί είναι απόλυτα βατά και φυσιολογικά για τα παιδιά.

Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που η παράσταση αυτή αφορά σε όλες τις ηλικίες. Γιατί, τα μεγαλύτερα παιδιά αλλά και οι ενήλικες ενδιαφέρονται να ανακαλύψουν, να έρθουν σε επαφή με τις διαφορετικές διαστάσεις που «κρύβονται» στα αντικείμενα γύρω μας.

Για τους μικρούς οι σκηνογραφικές συνθήκες είναι γνώριμες. Για τους μεγάλους είναι ένα παιχνίδι, ένα ταξίδι σε χώρους φαντασίας και ονείρου!

Μαρία Παυλοπούλου

Ειδικός δημιουργικής εκπαίδευσης- Δημιουργός παραστάσεων και παιχνιδιών για παιδιά βρεφικής και μεταβρεφικής ηλικίας (1-4 ετών)

DSC_0036